Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia (WOPFU) jest dokumentem, który nauczyciele i specjaliści przygotowują co najmniej dwa razy w roku dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Choć sam obowiązek jest taki sam na każdym etapie edukacji, praktyka pokazuje, że opracowanie WOPFU w liceum lub technikum często okazuje się znacznie bardziej wymagające niż w szkole podstawowej.
Dlaczego tak się dzieje?
Więcej nauczycieli, więcej perspektyw
W szkole ponadpodstawowej uczeń ma kontakt nawet z kilkunastoma nauczycielami przedmiotowymi. Każdy obserwuje go w nieco innych sytuacjach edukacyjnych i społecznych.
Nauczyciel języka polskiego zwraca uwagę na kompetencje językowe i organizację wypowiedzi, matematyk obserwuje sposób rozwiązywania problemów, a nauczyciel przedmiotów zawodowych ocenia funkcjonowanie ucznia podczas wykonywania zadań praktycznych.
Zebranie wszystkich tych informacji i połączenie ich w spójną ocenę funkcjonowania ucznia bywa dużym wyzwaniem organizacyjnym.
Uczeń jest starszy, ale nie zawsze bardziej samodzielny
W liceum i technikum często pojawia się błędne założenie, że starszy uczeń powinien funkcjonować bardziej niezależnie.
Tymczasem wielu uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi nadal wymaga wsparcia w zakresie organizacji pracy, planowania działań, koncentracji uwagi czy regulacji emocji. Trudności mogą być mniej widoczne niż kilka lat wcześniej, ale nadal wpływają na osiągnięcia edukacyjne i codzienne funkcjonowanie w szkole.
Podczas tworzenia WOPFU warto więc zwracać uwagę nie tylko na wyniki nauczania, ale przede wszystkim na sposób funkcjonowania ucznia w różnych sytuacjach szkolnych.
Technikum – dodatkowe wyzwania związane z kształceniem zawodowym
W przypadku technikum pojawia się kolejny ważny obszar – przedmioty zawodowe oraz praktyczna nauka zawodu.
Nauczyciele często zastanawiają się:
- jak opisać funkcjonowanie ucznia podczas zajęć praktycznych,
- jak uwzględnić przygotowanie do egzaminu zawodowego,
- jakie trudności mogą pojawiać się podczas wykonywania zadań wieloetapowych,
- jak opisać funkcjonowanie ucznia w pracowni lub warsztacie,
- w jaki sposób wykorzystać zainteresowania zawodowe ucznia jako jego mocną stronę.
W praktyce właśnie te elementy często są pomijane lub opisywane bardzo ogólnie, mimo że mają duże znaczenie dla planowania wsparcia.
Coraz większe znaczenie mają samodzielność i odpowiedzialność
W szkole ponadpodstawowej warto dokładniej analizować funkcjonowanie ucznia w zakresie:
- organizacji własnej nauki,
- prowadzenia notatek,
- przygotowywania się do sprawdzianów,
- planowania czasu,
- korzystania z pomocy nauczycieli,
- podejmowania inicjatywy,
- przygotowania do przyszłego funkcjonowania zawodowego.
Są to obszary szczególnie ważne dla młodych ludzi stojących u progu dorosłości.
Nie zapominajmy o zmianach życiowych
Uczniowie liceów i techników coraz częściej dojeżdżają do szkoły z innych miejscowości lub mieszkają w bursach i internatach.
Dla wielu młodych osób, szczególnie uczniów w spektrum autyzmu, jest to znacząca zmiana wpływająca na poziom zmęczenia, organizację dnia, samodzielność oraz funkcjonowanie społeczne.
Warto uwzględniać te informacje podczas oceny funkcjonowania ucznia, ponieważ często mają one bezpośredni wpływ na jego możliwości edukacyjne.
Najczęstsze trudności podczas tworzenia WOPFU w liceum i technikum
Nauczyciele najczęściej wskazują na problemy związane z:
- brakiem czasu na zebranie informacji od wszystkich nauczycieli,
- trudnością w formułowaniu profesjonalnych opisów funkcjonowania ucznia,
- tworzeniem spójnych wniosków do dalszej pracy,
- określaniem potrzeb ucznia w poszczególnych obszarach,
- opisywaniem funkcjonowania na przedmiotach zawodowych,
- przygotowaniem zapisów zgodnych z aktualnymi wymaganiami.
W efekcie wiele zespołów poświęca wiele godzin na tworzenie dokumentu od podstaw.
Jak ułatwić sobie przygotowanie dokumentacji?
Dobrze przygotowany wzór WOPFU może znacząco usprawnić pracę zespołu. Szczególnie pomocne są materiały zawierające:
- przykładowe opisy funkcjonowania ucznia,
- gotowe propozycje mocnych stron, trudności i potrzeb,
- przykłady zapisów dla nauczycieli przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych,
- propozycje wniosków do dalszej pracy,
- wskazówki dotyczące form pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Dzięki temu nauczyciele mogą skupić się na rzeczywistej analizie funkcjonowania konkretnego ucznia, zamiast tracić czas na szukanie odpowiednich sformułowań.
Jeżeli przygotowujesz WOPFU dla ucznia liceum lub technikum i szukasz praktycznego wsparcia, warto korzystać z materiałów opracowanych specjalnie z myślą o szkołach ponadpodstawowych. Uwzględniają one specyfikę tego etapu edukacyjnego, przedmioty zawodowe oraz wyzwania związane z przygotowaniem ucznia do dalszej nauki i przyszłej pracy zawodowej.
Pakiet zawiera komplet dwóch dokumentów wraz ze szczegółowymi wskazówkami do każdego działu oraz licznymi przykładami zapisów, które można dostosować do indywidualnych potrzeb ucznia. Pakiet dla technikum uwzględnia specyfikę kształcenia zawodowego, funkcjonowanie ucznia w technikum oraz wymagania związane z przygotowaniem do egzaminów zawodowych.
Po zakupie otrzymasz komplet materiałów w wersji elektronicznej:
- edytowalny formularz WOPFU (DOCX),
- przykładowo wypełniony WOPFU (PDF).
Dokumenty opracowane przez dr Amelię Dziurdę-Multan – dr nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki, mgr filologii polskiej i logopedii, która od ponad 20 lat pracuje w szkole ogólnodostępnej, współpracuje też z placówkami integracyjnymi oraz uczelniami wyższymi; surdopedagog, oligofrenopedagog, absolwent studiów: rewalidacja i edukacja osób ze spektrum autyzmu, terapeuta II stopnia Integracji Sensorycznej
